ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

معرفی کتاب «اسطوره تهران» اثر جلال ستاری

 

اسطوره‌ی تهران
جلال ستاری
دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران، 1385
چاپ دوم 270 صفحه
کتاب‌ اسطوره‌ی تهران به قلم جلال ستاری، در چاپ اول دارای هفت بخش است.
در بخش اول با عنوان « شهر اسطوره‌ای »، نویسنده به ویژگی‌های دو دسته شهر می پردازد: شهر اسطوره‌ای و شهری که هیچ ریشه و خاستگاه اسطوره‌ای ندارد. این کتاب با بازشناسی هر یک از آن‌ها در منابع مکتوب، آغازی تاثیرگذار دارد. ستاری با معرفی رموز عالم و کائنات، جایگاه آرمانی مکان را در ادیان کهن به تصویر کشیده است و تلاش می‌کند فرآیند گذارِ شهر از دوره‌ی کهن به مدرن را به شکلی مختصر توضیح داده و در آن‌جا که میل به توضیحات بیشتر می‌رود، برای دور نشدن از مبحث اصلی، مطالب را به شایستگی در پاورقی‌های متعدد و مفصل بگنجاند. در انتهای این بخش، تفاوت بین «شناخت اسطوره‌ای تهران» و «تهران اسطوره‌ای» را شرح داده و هدف کتاب را یکی شناخت اسطوره‌ی تهران و یا چیزها و وقایعی از تهران که در رمان ایرانی احتمالا اسطوره‌گون شده‌اند، و دیگری شناخت نقش و کارکرد ساختاری تهران در سازمان اندام‌وار رمان معرفی می‌کند.
همان‌طور که از نام بخش دوم «تهران غریب‌نما از دید اجنبی» برمی‌آید، نویسنده به بررسی توصیفات سیاحان خارجی پرداخته و متذکر شده است که نیت او نه تاریخ‌نویسی و تاریخ فرهنگ‌نویسی، بلکه تنها آشنایی به نگاه آنان به پایتخت دولت ابدالمدت(تهران) بوده است. میزان واقع‌بینی سیاحان، دیپلمات‌ها و جهانگردان خارجی، قیاس‌های متعدد آن‌ها میان تهران و دیگر شهرها، تصاویر ذهنی مختلف در دوره‌های متفاوت، قیاس رفتاری تهرانی‌ها و شباهت بازرگانی با قصه‌هایی در باب شرق(هزار و یک شب)، وضع معامله با دلال‌های اشیا، الفاظ و تکه کلام‌ها، چانه زدن‌ها در بین عتیقه‌فروش‌ها، پوشش زنان، وضع ساختمانی و اجتماعی، تفاوت شهر در شب و روز، توصیف جغرافیایی و قیاس تاریخی، منظر کالبدی و میزان ظرافت در ساخت بناها، صلاحیت یا عدم صلاحیت تهران برای پایتخت بودن، بهداشت، پویایی و... از جمله موارد قابل ذکری هستند که در این فصل از خلال بررسی سفرنامه‌ها به شکل جالبی کنار هم چیده شده‌اند.
«تهران در "رمان تهران"» نام بخش سوم کتاب است که نویسنده در آن برای شناخت تصویر و نقش شهر تهران در چند رمان ایرانی که در دوره‌ی پهلوی اول و دوم انتشار یافته‌اند، کوشیده است. ستاری معیار انتخاب رمان‌ها را بر سه قسم می‌داند:
1.    رمان‌هایی که در عنوان‌شان واژه‌ی تهران وجود دارد
2.    رمان‌هایی که روزگاری به طرح مسائل اجتماعی پرداخته‌اند و به همین جهت شهرت دارند
3.    چند رمان که مناسبات عشق، عاشقی یا مهرورزی را به گونه‌ای رمانتیک یا کلبی‌مسلکانه شرح می‌دهند
ستاری در ادامه اضافه می‌کند که هر چند این شیوه‌ی گزینش، علمی نیست اما مقصود او را برآورده می‌کند. نویسنده در این فصل رمان‌های تهران مخوف از مرتضی مشفق کاظمی، شب‌های تهران از غزاله علیزاده، تهران شهر بی آسمان از امیرحسین چهل‌تن، روزی روزگاری در تهران از حسن هدایت، تهران زیر پاشنه‌ی آشیل از رسول حسین‌لی را بررسی کرده و در انتهای توضیح هر یک، نتیجه‌ی کوتاهی مبنی بر نقش تهران در کالبد رمان مورد نظر به خواننده ارائه کرده است.
در هر یک از سه فصل بعد، به ترتیب به رمان‌های کلاسیک، نو و آن دسته که تهران  در آن‌ها نقشی قهرمانانه دارد، پرداخته شده است که برای مثال می‌توان به رمان‌های: در تلاش معاش از محمد مسعود، قلتشن دیوان از محمدعلی جمالزاده، شکر تلخ از جعفر شهری، سه رمان هندو، فتنه و جادو از علی دشتی و همچنین شازده احتجاب از هوشنگ گلشیری، چشم‌هایش از بزرگ علوی، سووشون از سیمین دانشور، شوهر آهو خانم از محمدعلی افغان،شب‌نشینی باشکوه از غلامحسین ساعدی و... اشاره کرد. تعداد کتاب‌های بررسی شده کم نیست اما آن‌چه در این‌جا برای خواننده حائز اهمیت می‌باشد این است که خلاصه‌ای که از برخی کتاب‌ها آورده شده یا آن‌قدر مفصل است که باعث گم شدن هدف پژوهشی کتاب می‌شود، و یا با لو دادن انتهای رمان‌های معروف، علاقه‌ی احتمالی خواننده را به بررسی جداگانه‌ی رمانی خاص، از او سلب می‌کند.
در فصل انتهایی ستاری تلاش داشته تا با ارائه‌ی نتیجه گیری، سوالی را که در ابتدای کتاب مطرح کرده، به پاسخ برساند.
در کتاب اسطوره‌ی تهران، خواننده در تمام طول کتاب مثال‌هایی را می‌بیند و می‌خواند که همه‌شان در نهایت از یک الگو پیروی می‌کنند و شاید یکی از انگیزه‌های موجود به ادامه دادن کتاب تا انتها، پیدا کردن نمونه‌ای متفاوت از نمونه‌های ذکر شده است. این یکنواختی در رمان‌های ایرانی، در چاپ دوم کتاب، خواننده را آزار نمی‌دهد چرا که نویسنده با افزودن بخشی به نام «اضافات» در انتهای کتاب، به بررسی رمان‌هایی که بعد از چاپ اول کتاب به او معرفی شده‌اند پرداخته است که این رمان‌ها از نظر نگرش و برخورد با شهر تهران، نقطه عطفی در رمان‌های ایرانی محسوب می‌شوند و به نتیجه‌گیری و شناخت بهتر اسطوره‌ی تهران و نقش و کارکرد ساختاری تهران در سازمان اندام‌وار رمان به خواننده، کمک شایانی می‌کنند.


  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

یازدهمین سالگرد انسان شناسی و فرهنگ
پنجره ای رو به دنیا (2)

Related Posts