ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
سید علیرضا هاشمی شما هنوز بیوگرافی پیش فرض ندارید

خاطرات نامیرای دوران تحصیل



ادامه خواندن

بررسی عوامل موثر بر انتخاب شغل تهیه کنندگی در سازمان صدا و سیما

مقدمه
چرا افراد مشاغل مختلفی را بر می گزینند؟

ادامه خواندن

برداشت های مردم شناختی از سفرنامه ابن فضلان


  ابن فضلان یکی از دانشمندان مسلمانی است که در قرن سوم و چهارم هجری قمری می زیسته و در روز پنجشنبه 11 صفر سال 309 هجری قمری از طرف المقتدر عباسی و در پی درخواست بعضی از حکام این کشورها برای ارتباطات فرهنگی به سرپرستی هیأتی به کشورهای روس، اسلاو و بلغار مأمور شده است. رساله ابن فضلان با آنکه کوتاه و به طور خلاصه نوشته شده؛ اما شامل جزئیات و تفصیلات دقیق می باشد(1). سفر هیأت از بغداد تا بلغار یازده ماه طول می کشد و در این مدت، هیأت با مشکلات بسیار و رنج فراوان روبرو می شود؛ زمانی با راهزنان برخورد می کنند و زمانی هم که با کوشش و زحمت بسیار، در حالی که خطر غرق شدن، او و تمام کاروان را تهدید می کند؛ از رودخانه می گذرند. در جای دیگر با چنان سرمای سختی روبرو می شوند که بیم هلاک دسته جمعی می...
ادامه خواندن

انتشار شماره جدید فصلنامه علمی- تخصصی «فرهنگ مردم ایران»


فصلنامة علمی- تخصصی «فرهنگ مردم ایران» که در واحد فرهنگ مردم مرکز تحقیقات صدا و سیما منتشر می شود، شمارة جدید 53 و 54، مربوط به دوره زمانی تابستان و پاییز 1397 را انتشار داد. در سخن نخست این شماره آمده است: برخي صاحبنظران، فرهنگ مردم را به دو شاخه «دانش عامه» و «ادب عامه» تقسيم کرده‌اند. اگر قايل به اين تعريف باشيم و اين دو شاخه را شاخه‌هاي اصلي از يک درخت تناور در نظر بگيريم بايد اذعان کنیم که جنبه‌هاي متنوع زندگی مادی و معنوی انسان‌ها، برگ و باری خواهند بود که هر روز غنچه‌ای تازه بر شاخسار آنها جوانه می‌زند و رستاک‌هایی جدید بر بن‌شان آن می‌روید و می‌بالد. از همین روست که همت پژوهشگران این وادی پیش از آنکه معطوف به تعریفی واحد از این دانش باشد، ملزم به مقوله‌بندی و تعریف عرصه‌ها و شناخت قلمروها و فعالیت‌های این حوزه شده است و جالب‌تر آنکه با...
ادامه خواندن

معرفی کتاب پنج حسرت در مصاف با مرگ


ویر، برونی (1394). پنج حسرت زندگی (درس هایی که موجب تغییر هشیارانه زندگی تان می شود)، برگردان: مینا اعظامی، تهران: انتشارات فراروان، 342 صفحه نویسنده این کتاب «برونی ویر» است. او با شغل پرستاری در یکی از بیمارستان‌های استرالیا که ویژه نگهداری از بیماران در شرف مرگ است، بر اساس گفته‌های بیماران در آخرین لحظات عمر، عمده‌ترین موارد پشیمانی و حسرت آنان را جمع آوری و دسته‌بندی کرده است. در دورانی که برونی از افراد در آستانه مرگ مراقبت می کرد او مهمترین حسرت ها و پشیمانی هایی را که آن ها از زندگی خود برایش تعریف کرده بودند، در شبکه اجتماعی انعکاس داد. آن نوشته ها با نام پنج حسرت افراد در آستانه مرگ، سرو صدای بسیاری به راه انداخت و طی یک سال بیش از سه میلیون نفر در سراسر جهان از آن بازدید کردند. سپس او با توجه به درخواست های بسیار، داستان شخصی اش را به...
ادامه خواندن

عید فطر در سفرنامه ها و کشورهای اسلامی


  پایان ماه رمضان و روز اول ماه شوال درهر سال، یکی از مهم‌ترین جشن‌ها و اعیاد مسلمانان در کشورهای اسلامی برگزار می شود که در تقویم مناسبتها از آن به عنوان «عید فطر» یاد می شود.این عید از جمله اعیاد بسیار مهم محسوب می‌شود که معمولاً با تعطیلی رسمی و چند روزه همراه است و مسلمانان با توجه به فرهنگ و رسوم کشور خود به جشن و سرور و برگزاری مراسم خاص دینی و عرفی می پردازند. در این مختصر مروری کوتاه بر مطالب سفرنامه هایی که به نمودهایی از این عید در پهنه اجتماعی مردم پرداخته اند و نیز به چگونگی برگزاری این مراسم در کشورهای اسلامی پرداخته می شود. ابن بطوطه مشاهدات خود را از نماز عید در میان سیاهپوستان این طور می نویسد: «من دو عید اضحی و فطر را در مالی بودم، مردم به مصلی که نزدیک قصر سلطان واقع است می¬رفتند و جامه-های سفید...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «فرهنگ عامه کرمان»


ایزدی، زهرا، «فرهنگ عامه کرمان». انتشارات: خدمات فرهنگی کرمان، 1394، 237 صفحه فولکلور هر منطقه را می¬توان مجموعه ای از رفتارها، گفتارها، پوشش ها، آداب و رسوم و عاداتی دانست که افراد آن منطقه، آنها را از گذشتگان و نیاکان خود به ارث برده¬اند؛ همچنین فولکلور را می¬توان میراث قومی و معنوی یک ملت دانست . فولکلور، هر چند مربوط به گذشتگان و جنبه¬های مختلف زندگی آنهاست؛ با این حال، درحال حاضر و در جوامع امروزی نیز وجود دارد و مردم، در حال حاضر نیز با مجموعه دانسته هایی که از گذشته های دور و ازنسلهای گذشته به جا مانده و سینه به سینه، جا عوض کرده و به آنها رسیده است، زندگی میکنند. در حقیقت، همین فولکلور است که تا حدّ زیادی به زندگی آنها معنا و مفهوم می¬بخشد و آنها را به ادامه زندگی، دلگرم می¬سازد. در واقع، اگر فولکلور یک ملت را از آن بگیریم، تمام هویت...
ادامه خواندن

در آستانه 80 سالگی رادیو؛ جای موسیقی اصیل ایرانی خالی است


اولین تصاویر ذهنی که از شنیدن موسیقی اصیل ایرانی دارم مربوط به دوران بین کودکی و نوجوانی است. وقتی با پدر به سلمانی محله مان با آن آینه کوبی و دیوارهای سبز رنگ می رفتم، یک رادیوی بزرگ قهوه ای رنگ فیلیپس، روی طاقچة بالای آینه های چسبیده به دیوار، درست روبه¬روی صندلی سلمانی خودنمایی می کرد که به طور دائم روشن بود. ابتدا پدر روی صندلی می نشست و حسین آقا، سلمانی 60- 70 ساله محله مان با آن بینی عقابی و سر طاس، با لهجه شمالی خود شروع به گفتگو با پدر می کرد و در عین حال با قیچی موهای پدر را که پشت گردنش فر شده و نشانه ای برای آمدن به سلمانی بود، کوتاه می کرد. بعد از آن نوبت به من می رسید تا حسین آقا برای آنکه راحت بتواند موهای مرا کوتاه کند تخته ای را روی دسته های صندلی سلمانی قرار می...
ادامه خواندن

شادی، حقیقتی فراموش شده در هیاهوی زندگی اجتماعی کودکان


دو سالی است که به دلیل تحصیل فرزندم در یکی از دانشگاههای دولتی به مرکز کلانشهر تهران کوچ کرده ایم و در آپارتمانی سکنی گزیده ایم. از مهر ماه و زمان بازگشایی مدارس، هنگام صبح کوچه پر از اتومبیلهای سرویس ایاب و ذهابی میشود که فرزندان همسایه ها را به مدرسه شان می برد. انگار انتقال بچه ها با سرویس به مدرسه مُد شده است؛ در حالی که در محله های نزدیک آپارتمانمان چند مدرسه دخترانه و پسرانه وجود دارد، ولی هیچگاه در کوچه مان ندیدم که مادر یا پدری دست فرزندش را گرفته باشد و کیف به دوش، فرزندش را به مدرسه ببرد. ساعت 6:30 صبح هنگامی که لباس می¬پوشم و از درِ آپارتمان بیرون می¬آیم. قبل از من پسر 7 ساله واحد روبرویی¬مان از درِ واحدشان بیرون می¬آید و من گاهی او را از چشمی تعبیه شده روی درِ ورودی آپارتمان¬مان می¬بینم که با کولة آبی رنگ بزرگی...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «شهر و سینما»


«شهر و سینما» مروری بر شهر در سینمای جهان و واکاوی تصویر تهران در سینمای داستانی ایران، حامد گوهری پور و غلامرضا لطیفی. انتشارات نگارستان اندیشه، 1397 در کتاب حاضر کوشیده شده تا پس از تبیین رابطۀ بین شهر و سینما، با واکاوی فیلم های سینمایی، شهر از زاویه ای جدید مورد بررسی قرار گیرد. درک این نکته که چه برداشتهایی از شهر وجود داشته و بازتاب آن در فیلم های سینمایی چگونه بوده است، برای جامعتر شدن مطالعات شهرشناسانه نه تنها لازم، بلکه ضروری است. بنابر این، ابتدایی ترین هدف این کتاب، پیش از وارد شده به بحث اصلی که تحلیل تصویرهای شهر تهران در فیلم های سینمایی ایرانی میباشد، شناخت رابطه ای است که در طول سینما بین این صنعت- رسانۀ هنری و شهر وجود داشته و همچنان ادامه دارد. رابطه ای که به موجب آن، زوایای گوناگون شهرهای مختلف جهان بر پرده سینمای کشورهای مختلف ظاهر گشته...
ادامه خواندن

نمایه موضوعی «فصلنامه فرهنگ ­مردم ایران»


با عبور از پانزدهمین سال انتشار فصلنامه تخصصی «فرهنگ ­مردم ایران» و رسیدن به پنجاهمین شماره این نشریه، نمایه موضوعی مقالات این فصلنامه برای آگاهی بیشتر پژوهشگران، فرهنگ­دوستان، فرهنگیاران و نویسندگان محترم فهرست می­گردد تا موضوع، عناوین و نام نویسندگان مقالات، برای سهولت بازیابی یک­جا در دید و دسترس علاقمندان عزیز قرار گیرد. ادامه مطلب:   Download PDF File Here
ادامه خواندن

انتشار پنجمین جلد از دانشنامه «فرهنگ مردم ایران»


  پنجمین جلد دانشنامۀ «فرهنگ مردم ایران» در مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی و زیر نظر«کاظم موسوی بجنوردی» رئیس این مرکز، منتشر شده است. دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران یکی از پروژه‌های متعدد مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است که طرح اولیۀ آن در یك فرایند پیشنهاد، مطالعه و تدوین، در اسفند 1386 تهیه گردید و دو هیئت: یكی «شورای علمی» متشكل از استادان دانشگاهی رشته‌های مربوط و دست‌اندركاران پیش‌كسوت در امر پژوهش در فرهنگ مردم، و دیگری «هیئت مشاوران عالی» متشكل از چند تن متخصص و دست‌اندركار در امر دانشنامه‌نویسی و نیز چند تن از صاحب‌نظران خبره در رشتۀ مربوط تشكیل شد و پس از کسب نظرات این دو هیئت، طرح نهایی آن تنظیم، و روند اجرای آن آغاز گردید. این دانشنامه در راه تحقق خود با دشواری های فراوانی روبه‌رو بود از جمله: نبود رشتۀ دانشگاهی فرهنگ مردم و به تبع آن نبود كارشناسان و پژوهشگران دانشگاهی، كمبود منابع تحقیق،...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «مَشکَه و مالار»


«مَشکَه و مالار» پژوهشی مردم شناختی در عرصه فعالیت های سنتی کار و تولید، محمود اکبرین و علیرضا فرزین، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکده مردم شناسی، 1384، 80 صفحه فنون، شیوه های معیشت، آیین و مراسم، از عناصر بنیادین در شکل گیری فرهنگ هستند. مشکه یا مشکِ کره گیری که در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته است؛ به عنوان یک وسیله مهم تولید در شیوه معیشت دامداری اهمیت در خور توجهی دارد. از یک طرف فنون ساخت و به کارگیری آن، از پشتوانه فنی مبتنی بر تجربه های دیر سال برخوردار است و از طرف دیگر رسم و آیین های عروسی مشک و آماده نمودن مشکی که برای نخستین بار مورد استفاده قرار می گیرد از لطیف ترین و زیباترین جلوه های فرهنگی عشایری است. در این رسم که ریشه در جهان بینی و باورهای کهن دارد، مشک در جایگاه یک عروس می نشیند و با آن همانند...
ادامه خواندن

جایگاه«شتر» در معیشت و فرهنگ


مقدمه درجوامع کویری و بیابانی،نقش شتر از اهمیت قابل توجهی برخوردار است؛ آن­طورکه برای سرشماری آن مانند انسان­ها از واحد شمارش «نفر» استفاده می‌کنند. وجود یک شترحیات‌بخش وتضمین‌کنندۀ زندگی و معیشت انسان­های کویری بوده وهست. از زمانی که بشرباحرکت، جابجایی و کوچ،به منظورساختن شرایط بهترِزیست و زندگی،به اهلی کردن حیوانات روی آورد؛شتریکی ازنخستین حیوان‌هایی بودکه برای بهره‌مندی از ویژگی­های آن توسط انسان اهلی شد.  درتاریخ تمدن بشربه­ویژه درقاره‌های آسیاوآفریقا،شتر سهم چشم‌گیر و قابل توجهی درمعیشت،  اقتصاد، حمل و نقل،بازرگانی ونیزدرجریان جنگ‌ها­و فرهنگ داشته است.  درایران نیزاستفاده ازشترسابقه‌ای دیرینه داردو مردمان مناطق مرکزی و جنوبی ازدیربازازکُرک،مو،شیروگوشت شتراستفاده می‌کردند وبه مدد این حیوان راه­ها و کاروانسراها را برای حمل بار و داد­و­ستد می­پیمودند. شترحیوانی نیرومندوتنومند باتوش وتوان بالا،ازخانواده شترسانان،نشخوارکننده وبادست وگردنی درازاست وبرپشت خودیک یادو کوهان داردکه ساختارآن از پیه وچرب یتشکیل شده است. این حیوان به دلیل دستگاه خاص گوارشی منحصربه فرد،باکمترین هزینه نگهداری،بی ارزش ترین گیاهان - ازلحاظ تغذیه‌ای راتبدیل...
ادامه خواندن

بحران ریزگردها، امروز؛ بحران مهاجرت­، فردا


   جنوب غربی کشور پهناورمان دیر زمانی است که پنجه در پنجة ریزگردهایی دارد که بخشی از منشاء آن در کشورهای همجوار همچون عراق و عربستان است. در خلال روزهایی از سال، مردمان این بخش از کشورمان چنان در آلودگی ناشی از این ریزگردها فرو می­روند که نفسشان به شمارش می­افتد و آنها که کم­ طاقت­ ترند راهی بیمارستان می­شوند و آنها که هنوز طاقتی در توان دارند، نفس­های به شمارش افتاده خود و اطرافیانشان را نظاره­ می­کنند. هفته گذشته اما در یک مهمانی شنیدم که برخی از خانواده­های ساکن در جنوب غربی کشور، به دلیل آلودگی هوا و حجم ریزگردها، خانه و کاشانه خود را فروخته و به کرج مهاجرت کرده­اند. شنیدن مهاجرت این افراد به کرج، حال و هوای مهاجرت­های دهه شصت ناشی از حمله نیروهای عراقی به جنوب و جنوب غرب کشور را در ذهنم تداعی کرد. در آن سال­ها که در شهر شیراز ساکن بودم، با...
ادامه خواندن

یک عکس و چندین نشانه


دیگر به ندرت بتوانیم از تراس منزل و یا از بام آپارتمانی در تهران به منزل همسایه سرک بکشیم و با چنین منظره­ای مواجه شویم. این عکس از جانب یکی از دوستان و از طریق ایمیل به دستم رسید و فقط در بالای آن نوشته بود: «یاد آن روزها بخیر». از نام عکاس آن اطلاعی ندارم ولی عکس چنان حال و هوایی دارد که نگاه به آن خاطره­ برانگیز است و حس نوستالژیک خاصی از دیدن آن به دست می­ دهد. این عکس برای کسانی که در دهه چهل و پنجاه و حتی شصت در تهران زندگی کرده­ اند، پر از خاطره است. مثل خاطرات من از خونه مادر­بزرگ در محلة لُرزاده تهران و این نمای عکس، انگار همین دیروز بود که وقتی بهار و تابستان به خونه مادر بزرگ می­رفتیم با همین منظره روبرو می­شدم: فرش دستبافت سه در چهار متر بافت تبریز در وسط حیاط، کنار حوضی که...
ادامه خواندن

انتشار ماهنامه جدید «اقوام ایرانی»


سید علیرضا هاشمی   به تازگی ماهنامه «اقوام ایرانی» با رونمایی از اولین شماره خود و سپس انتشار دومین شماره ویژه نوروز 1397، روی دکه مطبوعات قرار گرفت و به جمع نشریات کشور پیوست. این ماهنامه به مدیر مسئولی حسین سبزه صادقی و سردبیری مجتبی افشارزاده، با هدف انتشار موضوعات عمومی تر فرهنگ و ادبیات، قصد دارد مخاطبان خود را با عناصر فرهنگی کشور بیشتر آشنا نماید. از این رو یادداشت ها، مطالب و مقالات این ماهنامه جدای از سبک مقالات آکادمیک فصلنامه­ های فرهنگی، به شکل عمومی­ تری درج می شود. مثلا بخش‌های مختلف شماره اول ماهنامه با عناوین کوچه ادبیات، آداب و رسوم، هنر اقوام، رگ و ریشه، روزگاران، بوم و بر، روزی، رندانه و گشت و گذار بخش بندی شده است و گفتگو با آیدا شاملو، نقد عبدالعلی دستغیب، موسیقی قوم بلوچ، معرفی موجودات افسانه‌ای جنوب ایران بخشی از موضوعات کار شده در این شماره مجله «اقوام...
ادامه خواندن

پرخاشگری معلمان؛ از زاویه­ ای دیگر


سید علیرضا هاشمی از آغاز سال تحصیلی جدید تاکنون که قریب شش ماهی می­گذرد بارها در رسانه­ ها و مطبوعات شاهد اخبار مربوط به تنبیه شدید دانش ­آموزان توسط اولیاء امور آموزشگاهی، اعم از معلم یا معاون مدرسه بودیم. هرچند در لابه­ لای اخبار نیز مواردی از برخورد خشن برخی دانش­ آموزان با معلمان نیز اطلاع رسانی شد که خود موضوع جداگانه­ ای است و چرایی آن یادداشت دیگری را می ­طلبد. ایده نگارش این یادداشت از جملات یک پزشک فوق تخصص غدد داخلی گرفته شد که هنگام معاینه غده تیروئید نگارنده بیان کردند که یکی از مهمترین نشانه­ های کم­کاری تیروئید «پرخاشگری و عصبانیت» است. اگر پای صحبت­های معلمان بنشینیم، آنها که باسابقه­ تر هستند، کیفیت ادب و احترام دانش ­آموزان نسبت به معلمان را در حال حاضر بسیار پایین ارزیابی می­کنند. در کنار این موضوع، کیفیت معیشت معلمان است که از قرار معلوم با رضایت قشر معلمان همراه...
ادامه خواندن

معرفی کتاب: «الله بده بارون»


  «الله بده بارون» (فرهنگ مردم گراش)، به کوشش صادق رحمانی، ناشر: همسایه با همکاری موسسه فرهنگی هفت برکه، 304 ص، 1396 گراش شهری است که در جنوب استان فارس و در ۲۶۰ کیلومتری جنوب شرقی شیراز و ۲۱۰ کیلومتری شمال غربی بندرعباس قرار دارد. این شهر در ۱۵ کیلومتری «لارستان» واقع شده و شامل مناطق و روستاهای: «خور، براک، لطیفی، لار و بائن» در استان تاریخی فارس است. شهر در ناحیه گرم و خشک بیابانی جای گرفته و از دریای آزاد ۹۱۵ متر ارتفاع دارد. مساحت دشت گراش بالغ بر ۳۰۰۰ هکتار می‌باشد، که حدود ۶۰۰ هکتار آن را بافت شهری و بقیه را نخلستان، باغها، مزارع کشاورزی و زمین های بایر تشکیل می‌دهد. گراش را می‌توان از خشک‌ترین شهرهای ایران قلمداد کرد، کشاورزی در این منطقه وابستگی شدید به ریزش باران، در فصول پاییز و زمستان دارد و به علت خشونت آب و هوا، مردم در شرایط نامساعدی...
ادامه خواندن

کلاغ در فرهنگ ایرانی


کلاغ در فرهنگ ایرانی پرنده­ای چند وجهی به­ شمار می­ آید. چند وجهی بودن توصیف­ های کلاغ به سبب خصلت­ ها و باورداشت­ های متنوع و گاه متضاد مردم در خصوص این پرنده است؛ چرا که رد پای انواع گوناگون این پرنده در اسطوره­، دین، فرهنگ و ادبیات­ فارسی و عرفانی مردم ما بازتاب دارد. کلاغ، زاغ یا غراب پرنده­ای سیاه و مردارخوار است که عمری بسیار طولانی دارد (یاحقی، 1389: 602). این پرنده از راستة سبک بالان بزرگ و با منقاری دراز و قوی شناخته شده که از حشرات و جوندگان تغذیه می­کند (دهخدا، 1377: 12/18452). کلاغ دارای قد متوسط و دارای پرهای سیاه (در قسمت سر و بال و دم و گردن) است ولی در ناحیة پشت و شکم، پرهای خاکستری مایل به سفید دارد. این پرنده انواع مختلف دارد و تقریباً همه­چیزخوار است (معین،1371: 3/3016). یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های کلاغ‌ این است که در هر زیستگاهی از...
ادامه خواندن