ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

برگه داده های شهری (16): گرگان

گرگان نام شهر و شهرستان و نيز نام سرزميني باستاني در جنوب شرقي درياي خزر است. در زبان باستاني آن را گورگان و وركان و در زبان يوناني هيركان يا هيركانيا و در زبان عربي جرجان مي‌گفتند. شهر و شهرستاني كه امروز گرگان خوانده مي‌شود تا سال 1316 شمسي موسوم به استرآباد بود، و كل منطقه گرگان قديم، در تقسيمات كشوري امروز، استان گلستان نام دارد. رشد اوليه شهر در محدوده برج و باروي آن بود اما از سال 1290 به بعد رشد شهر بيشتر معطوف به جنوب و شرق شد و از سال  1317 به بعد نيز رشد شهر مجدداً در همان قسمت شرق و جنوب شرقي انجام گرفت. اما در دهه 1340 و 1350 روند رشد شهر تغيير نمود و شهر بصورت پراكنده و در تمام جبهه ها گسترش يافت كه بيشتر در امتداد خيابانها ايجاد شده بود . در دهه اخير نيز شهر اين الگوي رشد پراكنده در همه جهات را دنبال كرده كه بيشتر در جهات شمال شرقي و جنوب بوده است. اکنون «شهر گرگان» پس از شهر رشت، پرجمعیت ترین شهر شمال کشور است، نقش و عملکرد گرگان در جایگاه سکونتگاه برتر منطقه ای، حوزه نفوذ وسیع و رقم بالای مهاجرت های درون استانی و برون استانی از مهم ترین دلایل افزایش جمعیت در گرگان بوده است.

 

نام: گرگان

نام های دیگر: ورکان، ورکانه، وهرکانه و به یونانی هیرکانیا

نام پیشین: استرآباد

استان: گلستان

مساحت شهر:

جمعیت شهر:329,536 نفر (1390)

 

تحول جمعیتی شهر در صد سال اخیر:  

شهرستان گرگان با نرخ رشد جمعیت بالاتر از میانگین کشوری و با بیشترین جمعیت شهری و بالاترین تراکم جمعیتی در استان، از نظر شاخص های آماری در وضعیت ویژه ای قرار گرفته است. اکنون «شهر گرگان» پس از شهر رشت، پرجمعیت ترین شهر شمال کشور است و «شهرستان گرگان» نیز یکی از متراکم ترین مراکز جمعیتی شمال و شمال شرق کشور است؛ با توجه به آمار موجود، گرگان در میان 3 استان سمنان، گلستان و خراسان شمالی پرجمعیت ترین شهرستان است.

بر اساس محاسبات انجام شده عدد ٢.٢ درصد به عنوان نرخ رشد جمعیت شهرستان گرگان در دوره ی ١٠ ساله ٧۵ – ٨۵ بدست آمده است. در همین دوره متوسط نرخ رشد جمعیت استان ١.٣ و متوسط نرخ رشد جمعیت کشور ١.۶٢بوده است و این بیانگر آن است که متأسفانه نرخ رشد جمعیت در گرگان حتی از متوسط استانی و کشوری هم به طور قابل توجهی پیش افتاده است که یکی از علل اصلی آن استقرار یک سوم مهاجرین وارد شده به استان در گرگان بوده است که در نوع خود رقم کم نظیری است.

انتخاب گرگان به عنوان مرکز استان گلستان در سال های میانی دهه 70 سرآغاز رشد جهشی جمعیت در این شهرستان بود. براساس آمارهای رسمی اعلام شده از سوی مرکز آمار ایران، نرخ رشد جمعیت "شهرستان گرگان" در سال های 75 تا 85 با توجه به افزایش 80 هزار نفری در این دوره، حدود 2.2 درصد بوده است و در فاصله زمانی سال های 85 تا 90 این شاخص به 2.8 درصد رسیده است.

همچنین "شهر گرگان" نیز در دوره های یاد شده به ترتیب، افزایش جمعیت 100 و 60 هزار نفری را تجربه کرده است و اکنون با جمعیت بیش از 340 هزار نفر، پس از رشت پرجمعیت ترین "شهر" شمال و شمال شرق کشور است. نقش و عملکرد گرگان در جایگاه سکونتگاه برتر منطقه ای، حوزه نفوذ وسیع و رقم بالای مهاجرت های درون استانی و برون استانی از مهم ترین دلایل افزایش جمعیت در گرگان است.

در دهه‌های گذشته، موقعیت و نقش گرگان، موجب شکل‌گیری زنجیره‌ای از حرکات رشد در منطقه شده است؛ بنابراین در کنار توجه به اصول آمایش سرزمین، برخی نگرشهای موجود درباره شهرستانی که پیشانی استان و الگوی دیگر شهرستان ها در فرآیند توسعه است نیز باید در سطح محلی اصلاح شود و سنجش کاستی ­ها و نیازهای گرگان نه به عنوان یکی از شهرستانهای استان گلستان، بلکه به عنوان یک کلانشهر منطقه ای و در یک مقایسه تطبیقی با دیگر مراکز استانها انجام شود.

 علاوه بر ضرورت اصلاح نگاه مدیریت محلی، با توجه به قابلیت ها و ویژگی های شهرستان گرگان، این شهرستان، از توان بالایی برای نقش آفرینی در عرصه های چون مدیریت ها و کارکردهای منطقه ای و فرامنطقه ای برخودار است و بی شک توجه به این ظرفیت می تواند بر بهبود نقش کانونی گرگان برای رشد و توسعه گلستان اثرگذار باشد.

در زمان حاضر مشکلاتی چون حاشیه ‎نشینی، ترافیک، تخریب منابع طبیعی و میراث فرهنگی، کم توجهی به اصول شهرسازی و پایین بودن سرانه های عمومی از مشکلات جدی شهر گرگان است و فشارهای ناشی از تمرکز جمعیت حتما تشدید مشکلات را به دنبال خواهد داشت؛ پس با بهره گیری از تجربه های گذشته و فقط با در پیش گرفتن یک رویه علمی و منطبق بر برنامه های فرادست به همراه تلاش برای محرومیت زدایی از مناطق کمتر توسعه یافته استان، می توان چشم انداز مناسبی را نیز برای دومین شهر پرجمعیت شمال کشور در دهه آتی پیش بینی کرد.

 

مساحت شهرستان: 1616 کیلومتر مربع

مساحت استان: 20367 کیلومتر مربع

جمعیت شهرستان: 462,455 نفر (1390)

جمعیت استان: 1,777,014 نفر (1390)

 

ترکیب شهرستان(تعداد و اسامی شهرها،  و تعداد روستاها):

• بخش مرکزی شهرستان گرگان

دهستان‌ها: دهستان استرآباد جنوبی، دهستان انجیرآب، دهستان روشن آباد

شهرها: گرگان، جلین

• بخش بهاران

دهستان‌ها: دهستان استرآباد شمالی، دهستان قرق

شهر: سرخنکلاته

 

کوچکترین و بزرگترین شهرهای استان از لحاظ جمعیتی:  

از لحاظ جمعیتی گرگان بزرگترین شهر استان گلستان است

 

ترکیب استان (تعداد و اسامی شهرها و شهرستان ها):  

استان گلستان دارای 27 شهر به شرح زیر است:

آ

• آزادشهر

• آشوراده

• آق‌قلا

ء

• انبارآلوم

• اینچه‌برون

ب

• بندر ترکمن

خ

• خان‌ببین

د

• دلند

ر

• رامیان

س

• سرخنکلاته

• سیمین‌شهر

ع

• علی‌آباد کتول

ف

• فاضل‌آباد (گلستان)

• فهرست آثار تاریخی گلستان

ک

• کردکوی

• کلاله

گ

• گالیکش

• گرگان

• بندر گز

• گمیشان

• گنبد کاووس

م

• مراوه‌تپه

• میل رادکان کردکوی

• مینودشت

ن

• نوده خاندوز

• نوکنده

• نگین‌شهر

 

استان گلستان دارای 14 شهرستان است:

مراوه تپه، کلاله، گنبد، گالیکش، مینودشت، آزادشهر، رامیان، علی آباد، آق‌قلا، گمیشان، ترکمن، گرگان، کردکوی، بندرگز

 

فاصله شهر با تهران: گرگان در 409 کیلومتری شمال شرق تهران واقع شده است.

 

فاصله و نسب جغرافیایی شهر با شهرهای مهم نزدیک: 

گرگان در فاصله 618 کیلومتری شمال غرب مشهد، 409 کیلومتری شمال شرق تهران، 303 کیلومتری شمال سمنان، 133 کیلومتری شمال و شرق ساری و 314 کیلومتری غرب بجنورد قرار دارد.

 

ترکیب زبانی شهر: 

اکثریت جمعیت شهر گرگان مردم پارسی‌زبان هستند.

 

ترکیب قومی شهر: 

گرگانی‌ها، سادات استرآبادی، مازنی‌ها، بلوچ‌ها، سیستانی‌ها، آذری‌ها، شماری از ترکمن‌ها، گروه کوچکی از مهاجرین قزاق و مهاجرانی از دیگر استان‌های کشور همچون سمنان، خراسان و از مردمان ساکن این شهر هستند.

شماری از ترکمن‌ها در دهه‌های اخیر به شهر گرگان مهاجرت کرده‌اند. که جمعیت ترکمن‌ها در شهرستان گرگان (شهر گرگان و بخش‌های مختلف پیرامون) در سال ۱۳۸۳ برابر با ۲۵۱۹ نفر بوده است.

شماری از قزاق‌ها در فاصله سال‌های ۱۳۰۹ تا ۱۳۱۱ از شوروی به ایران مهاجرت کرده و در شهرهای گنبد، بندرترکمن و گرگان مستقر شدند و در هر سه شهر محل سکونت آن‌ها قزاق‌محله نام گرفت. بعضی از قزاق‌های استان گلستان هنگام تشکیل کشور قزاقستان، در دههٔ ۱۳۷۰ به آن کشور بازگشته‌اند.

 

ترکیب  اقتصادی (مشاغل و بخش های اقتصادی فعال): 

غالب فعالیت در مناطق روستایی شهرستان گرگان مربوط به فعالیت های کشاورزی میباشد و بیشتر از 80% مردم در روستاها بطور مستقیم و یا غیر مستقیم به فعالیت های کشاورزی می پردازند.

کشاورزی از مهمترین فعالیتهای اقتصادی شهرستان میباشد که بصورت سالانه نزدیک به 70 هزار هکتار از اراضی شهرستان به کشت محصولات زراعی دیم و آبی اختصاص پیدا می نماید. 

از بین کشتهای عمده کشاورزی گندم و سویا بالاترین سطح کشت را در سطح اراضی شهرستان داشته و بالغ بر 60% اراضی کشاورزی این شهرستان به این دو محصول اختصاص یافته است. و قابل ذکر است که حدود 3500 هکتار اراضی به بخش کشت باغی اختصاص یافته است.

در بخش دام و طیور، شهرستان دارای 150 مرکز پرورش مرغ، مساحتی بالغ بر 70 هزار مترمریع جهت پرورش ماهیان و آبزیان و مراکز پرورش دام با ظرفیت با داشتن بیش از /000 /150 راس دام شیری و گوشتی میباشد.

در بخش صنعت نیز شهرستان گرگان دارای 4 شهرک صنعتی گرگان 1 و 2، گرگان شهید هزار جریبی و گوزن فارس میباشد که با مساحتی بالغ بر 120 هکتار بخش عمده صنعت شهرستان را به خود اختصاص داده اندو بالغ بر 300 واحد صنعتی در این نواحی در حال احداث و یا بهره برداری میباشند.

صنایع دستی شهرستان شامل انواع قالی، قالیچه، پشتی، چادر شب بافی، جاجیم باقی، سوزن دوزی، سفالگری، گلیم بافی، نمد بافی، معرق، نقاشی مینیاتور و... میباشد که حدود 60 کارگاه کوچک خانگی و 123 کارگروه صنعتی را به خود اختصاص داده است.

یکی دیگر از عوامل مؤثر بر اقتصاد استان گلستان گردشگری است. این استان با داشتن مناطق وشهرستانهای زیبا هرساله توریست‌های داخلی وخارجی زیادی را به خود جذب می‌کند. مناطق مهم گردشگری شهر گرگان پارک جنگلی ناهاخوران، تپه هزار‌پیچ، مسجد جامع گرگان و امامزاده محسن کریم‌آباد هستند.

 

ارتفاع از سطح دریا : 155 متر

دمای میانگین سالانه: 17 درجه سانتی‌گراد

 

سردترین و گرم ترین  درجه حرارت:

مرداد ماه با ميانگين حداكثر 2/33 درجه سانتيگراد گرم‌ترين و بهمن‌ماه با ميانگين حداقل 0/3 درجه سانتيگراد سردترين ماههای سال مي‌باشند .

 

وبگاه های مربوط: 

پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری گرگان

http://gorgan.ir/  

دانشنامه آزاد ویکی‌پدیا / گرگان

https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86#.D9.81.D8.B1.D9.87.D9.86.DA.AF  

 

نقشه در ایران :

 

 

نقشه در استان: 

 

 

نقشه شهر: 

   

 

منابع:

 

دانشنامه آزاد ویکی‌پدیا / گرگان

 

دانشنامه آزاد ویکی‌پدیا / استان گلستان

 

دانشنامه آزاد ویکی‌پدیا / شهرستان گرگان

 

فرمانداری گرگان / معرفی شهرستان گرگان

 

مهرنیوز / رشد جهشی جمعیت در مرکز گلستان

 

گرگان امروز / رشد جهشی جمعیت گرگان

http://gorganemruz.persianblog.ir/post/96/  

 

دانشگاه علوم کشاورزی و صنایع طبیعی گرگان / درباره گرگان

http://www.gau.ac.ir/module-htmlpages-display-pid-79.html  

 

شمال فردا / نرخ رشد جمعیت در گرگان

http://shomalefarda.com/home/365-vijeh/6701-1389-10-01-16-20-50  

 

سایت تیشینه / مسافت بین شهرها

http://www.tishineh.com/  

 

این مطلب در چارچوب پروژه انسان شناسی وبازنمایی شهرهای ایران مدرن منتشر می شود.

درباره پروژه:

 

 

 

 

 

 

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

نقش آیین ها و مناسک اجتماعی در بازسازی جامعه صفوی:...
نمود بتوارگی موسیقی و عوامل تخریب آن

Related Posts