ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

ورودی تخلفات مجلس شورای ملی (قسمت سوم)


پژوهشهای فرهنگی مدرن در ایران
تأملی بر ورودی تخلفات مجلس و تقلبات انتخاباتی در حکومت مشروطه و حکومت رضا شاه

ضمن آنکه وی (آدمیت) ، «فتح تهران » و شکست محمد علی شاه قاجار را ، نه عملی رهایی بخش و برخاسته از اهداف سیاسی و اجتماعیِ مبتنی بر آرمانهای مشروطه خواهی ، بلکه برخاسته از چشم داشت و توقعاتی ایلاتی و فارغ از هرگونه بینشی آزادی طلبانه و دموکراتیک دانسته است. همان چیزی که وزیر مختار انگلیس آنرا به طعنه « تقسیم و تسهیم ثروت قبیله ای » گزارش کرده است ( 6 ) . آدمیت، تحلیل بسیار جالبی در باره این «سهم بری قبیله ای» دارد:
«نکته با معنی دیگر، مشارکت اردوی بختیاریان ، در فتح تهران ، عکس العملی بود در برابر پیشروی مجاهدان گیلانی، ورنه بختیاریان نخست قصد آمدن به تهران را نداشتند . بلکه در پی این بودند که فرمانروایی خود را در منطقه اصفهان به دولت مرکزی تحمیل گردانند . به عبارت دیگر سیاست حرکت انقلابی را مجاهدان گیلانی تعیین کردند. آن نتیجه گیری ما است از مجموع واقعیات و اسناد تاریخی ؛  حقیقتی که تاریخ نویسان مشروطیت به روشنی تمیز نداده اند . از آن گذشته برای دو سردار فاتح تهران ، سپهدار تنکابنی و سردار اسعد بختیاری معمولا اعتباری قائل می شوند که ما بدان قائل نیستیم . هیچکدام اعتقادی به حکومت ملی نداشتند. گاه فراموش می کنیم که یکی از عناصر اصلی ایدئولوژی مشروطیت، برانداختن نظام شبه فئودالیسم ایرانی و نفی قدرتهای محلی یعنی حکومت امثال سپهدار و سردار اسعد بود» (7 ).  
بنابراین پس از مشروطه همچنان حکومت فئودالی پایدار و برقرار بود. کشاورزان و زارعین به منزله «رعیت » در نظر گرفته می شدند و مالکین و زمیندارانِ بزرگ که اکنون مقام نمایندگان حکومت مرکزی را داشتند ، بدون هر گونه کنترل و نظارتی ، آزاد بودند  تا همچون عهد قاجار به عنوان مالکِ کشاورزان و زارعین عمل کنند و از آنان بیگاری های مشقت بار بکشند . چنانچه لمبتون در کتاب مالک و زارع در ایران از آن یاد کرده است    (  8) :
اکنون با توجه به مجموعه وضعیتهای توضیح داده شده که برایمان حکمِ پیش فهمِ  موقعیت تاریخی و اجتماعی در آن ایام  را دارد ، دوباره سراغ نظرات بهار می رویم ؛ نظریاتی که وی تنها از آنرو آنها را بیان داشته بود که  با «تخلفات و تقلبات مجلس» مواجه می شد. تخلفات و تقلباتی که به یاری «آراء توده کشاورزان و زارعینِ» نا آگاهی تأمین میشد که گوش به فرمان ملاکان بزرگ و یا دیگر اقشار صاحب نفوذ بودند . بنابراین با چنین واقعیت انکار ناپذیری ، باید دید زمانی که دموکراتها در مجلس دوم «قانون مخفی و مستقیم و بدون سلسله مراتب» را طرح می کنند و در مجلس سوم به تصویب می رسد ، آیا تمهیدی هم برای عدم سوء استفاده از این قانون اندیشیده و تصویب شده بود !؟ قانونی که به دلیل «مخفی ، مستقیم و یک درجه » (بدون سلسله مراتب) بودنش ، به آسانی توسط گروههای صاحب نفوذ و در حال نزاعِ مجلس سوم ،  قابل تصرف بود ؛ با این مسئله روبروییم که بدانیم زمانی که توده ها هنوز به بلوغ سیاسی و اجتماعی نرسیده اند ، و روابط و مناسبات اجتماعی ، مبتنی بر رابطه «ارباب ـ رعیتی» است ،  با چه قانون و چه ابزاری  می شود ، مانع تصرف آراء کشاورزان توسط اربابان و بزرگ مالکان شد.
 در اینجا چنانچه قابل ملاحظه است نظریه و اعتقاد به «حق رأی برای همگان» ، دچار نقصان می شود . زیرا حق همگانی که به منظور حمایت از حق اجتماعی و سیاسی همه ی مردم با لحاظ کردن تمامی موارد دموکراتیک است ، در زمانه ی زود رس ، به دلیل عدم بلوغ سیاسی توده ها ، و فقدان آگاهی و قدرت جهت حفاظت از حق خود ، بازیچه سوء استفاده ای غیر دموکراتیک می شود و در نتیجه بر علیه منافع دموکراتیک عمومی و همگانی عمل می کند . زیرا  قدرت دفاع از حق عمومی و دموکراتیکی که به آنها واگذار شده است را ندارند. در اینجا معضل دیرینی سر بر می آورد که در مسیر آزاد سازی های دموکراتیک در کشورهای عقب مانده و در حال رشد دیده می‌شود . و به همین دلیل، آنچه در مجلس سوم حکومت مشروطه رخ داد، وضعیتی کاملا قابل درک است. زیرا نمونه ای عینی از این معضل است .
ادامه دارد ...
منابع :

6    . British Minister to the Foreign Office, Report on Bakhtiari khans, F. O. 371/Persia 1914/34 – 2073  ؛ نقل از آبراهامیان یرواند؛ ایران بین دو انقلاب : درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی ایران معاصر ؛ ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی ، تهران : نشر نی ، چاپ دوم 1377 ، ص 138.
7: آدمیت، فریدون. فکر دموکراسی اجتماعی در نهضت مشروطه ایران؛ تهران: انتشارات پیام،  1354 ، ص 133، 132 ؛ تأکید از من است.
.8    لمبتون ا. ک. س. ، مالک و زارع  در ایران ؛ ترجمه منوچهر امیری ، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی ، 1362 ، ص 576.

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

شمارۀ 150 فصلنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت: «ادبیات عر...
مبارزه طبقاتي در فرانسه

Related Posts